Тай мінген балаға жарасар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Тай мінген балаға жарасар» мақалы жас баланың жасына, қалпына сай ісі болатынын білдіреді. Тай — әлі толық үйретілмеген, бірақ мінуге жарайтын жас ат. Сол сияқты балаға да өзіне лайық ойын, қылық, тірлік жарасады. Астарлы мағынасы — әр нәрсенің өз орны, өз уақыты бар, балаға үлкеннің міндетін жүктей бермей, жасына сай болмысын құрметтеу керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тай» — жастықтың, ширақтықтың, жетілмеген бірақ үмітті кезеңнің бейнесі. «Бала» мен «тай» қатар қойылып, екеуінің де нәзік, өсіп келе жатқан табиғаты меңзеледі. Бұл теңеу арқылы халық баланың балалық шағының сәнін сақтауды, оны тым ерте есейтіп жібермеуді ескертеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал баланы шамасынан тыс ауыр жұмысқа, қатал жауапкершілікке немесе үлкендердің ортасындағы бәсекеге ерте салмау керегін айтуда қолданылады. Мысалы, 7–8 жастағы баладан ересек адамдай мінсіз тәртіп күтпей, оған ойын, оқу және тәрбиеге сай жеңіл міндет берген дұрыс.