Тәуекел бас жарады,
Бас жармаса, тас жарады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды батыл болуға, әрекеттен қорықпауға үндейді. Тура мағынасында «тәуекел» еткенде бас жарақат алуы да мүмкін, ал әрекет жасамасаң, тас жарып қажуың мүмкін дегендей ой айтылады. Астарлы мағынасы — қиын іске бел буып кіріскен адам кейде ұтылса да, талпыныссыз қалудан жақсырақ; өйткені қимылсыздық та өз соққысын береді. Яғни, тәуекел мен батыл қадам өмірде қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бас» — адамның өзі, ойы, өмірі мен жауапкершілігі. «Тас» — қаттылықты, қиындықты, кедергіні білдіреді. «Бас жарады» дегені — тәуекелдің салдары ауыр болуы мүмкін екенін көрсетсе, «тас жарады» дегені — әрекетсіз отырмай, ауыр кедергіні де күшпен, табандылықпен бұзу керегін меңзейді. Екі бейне де өмірдің оңай еместігін, бірақ жігерлі адам жол табатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал жаңа істі бастауға, өз ісін ашуға, оқуға түсуге немесе жауапты шешім қабылдауға қатысты айтылады. Мысалы, жас маман жақсы жұмыс күтіп жүре бермей, тәжірибе жинау үшін тәуекел етіп басқа қаладағы мүмкіндікке барады. Сол қадамы кейін оның өмірін жақсартуы мүмкін.
Bas jarmasa, tas jarady.