Тәңірі асыраған тоқтыны қасқыр жемейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — Құдайдың қамқорлығында, ырыс-несібесі жетіп тұрған малға қасқырдың бата алмайтыны. Астарлы мағынасы — Алланың жарылқауы түскен, бағы мен несібесі бар адамды жамандық оңай жеңе алмайды. Яғни тағдырында қорғаны, пірі, бағы бар жанға сыртқы қауіп те, ішкі қысым да толық үстемдік ете алмайды. Мұнда адамды тәубеге, сенімге, сабыр мен үмітке шақыратын ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
«Тоқты» — әлсіз, қорғансыз көрінетін тіршілік иесі. Ал «қасқыр» — қауіптің, жауыздықтың, ажалдың символы. Осы қарама-қарсы образдар арқылы халық жақсы мен жаманның, қорған мен қатердің арақатынасын дәл берген. «Тәңірі асыраған» деген тіркес істің тек адамның күшіне емес, Жаратқанның жазуына да байланысты екенін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көбіне «тағдырдан озу қиын» деген мағынада айтылады. Мысалы, бір адам көп кедергіге қарамастан оқуға түсіп, өз жолын тауып кетсе, жұрт оның бағы бар екенін осы мақалмен сипаттауы мүмкін. Бірақ ол жалқаулыққа емес, сенім мен жауапкершілікке үндейді; бағы бар адам да әрекет етуі керек.