Сүйіктінің көзі сыршыл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Сүйіктінің көзі сыршыл» деген мақал адамның сүйген жанын көзінен-ақ тануға болатынын меңзейді. Тура мағынасында, сүйікті адамның көзі мейірімге, ұяңдыққа, сезімге толы болып көрінеді. Астарлы мағынасында, көз — жүректегі сырдың айнасы. Адамның ішкі сезімі, ықыласы, шынайы көңілі көбіне сөзден бұрын көзқарасынан білінеді. Сондықтан бұл сөз махаббаттың нәзік те терең болмысын көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көз» — тек көру мүшесі емес, жан дүниені танытатын белгі. «Сыршыл» сөзі көздің үнсіз сөйлеп, ішкі сезімді аңғартатынын білдіреді. Яғни, көзді адам жанының тіліне теңеп тұр. Қазақ ұғымында көзқарас, жанар, кірпік қимылы да сезімді білдіретін нәзік ишара саналады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды адам мінезін, ықыласын немесе ғашықтық сезімді сипаттағанда қолдануға болады. Мысалы, бір жігіт сүйген қызына қарағанда, оның жанарынан ұяңдық пен ілтипат байқалса, үлкендер: «Сүйіктінің көзі сыршыл» деп айтуы мүмкін. Бұл сөз бүгін де сезімнің жасырын емес, жанар арқылы да білінетінін еске салады.