Судағы балықты иеленбе,
Ол әлі сенікі емес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал бір нәрсе қолға түспей тұрып, оған ерте масаттанбау керегін ескертеді. Тура мағынасында суда жүзіп жүрген балық әлі ұсталған жоқ, сондықтан ол ешкімнің меншігі емес. Астарлы мағынасы — жоспарланған іс орындалмай жатып, пайдаға, олжаға не табысқа алдын ала сеніп кетпе деген ой. Адам асығыстықпен, арманға мастанып, нақты нәтижені күтпей тұрып уәде берсе, опық жеуі мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «судағы балық» — қол жетпеген мүмкіндік, әлі жүзеге аспаған табыс. «Иеленбе» сөзі бір нәрсені өзімдікі деп ерте есептемеуді білдіреді. Қазақ дүниетанымында су — тұрақсыз, балық — жылдам қимылдайтын, қолға оңай түспейтін бейне. Сол арқылы мақал өмірдегі белгісіздік пен сақтықты көркем жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жоспар, жұмыс немесе табыс туралы әңгімеде жиі қолданылады. Мысалы, бір адам емтиханды әлі тапсырмай жатып, «мен грант алдым» деп алдын ала айтып жүрсе, айналасындағылар осы мақалмен тоқтатады. Яғни, нәтижесі шықпай тұрып, жетістікке сеніп кетпей, сабырмен күту керек деген ескерту.
Ol áli seniki emes.