Сөздің саласын табу қиын емес,
Анасын табу қиын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөзді орнымен айту оңай көрінгенімен, оның шын мәнін, дәл жерін табу қиын екенін меңзейді. Яғни адам бір ойды кез келген сөзбен жеткізе алады, бірақ сол сөздің жарасымын, салмағын, әсерін табу — үлкен шеберлік. Астарлы мағынасы бойынша, тілге ұқыптылық керек: орынсыз сөз көңіл жаралайды, ал дәл айтылған сөз адамды тоқтатады, жұбатады, иландырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сөздің саласы» — сөздің жөн-жосығы, лайықты орны, мағыналық салмағы. «Анасын табу» деген тіркес сөздің бастауын, түп негізін, ең дұрыс нұсқасын табу мағынасында қолданылып тұр. Бұл жерде сөз бала сияқты емес, анасы бар тірі құбылысқа теңеліп, оның өз төркіні мен табиғаты болатыны көрсетіледі. Яғни әр сөздің өз орны, өз мінезі бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал шешендікке, жазба тілге, пікірталасқа қатысты жиі қолданылады. Әсіресе әлеуметтік желіде немесе жиналыста асығыс айтылған сөз кейін өкінішке апаруы мүмкін. Мысалы, мұғалім оқушыны жұрт алдында қатты сөзбен емес, байыппен ескерткенде, айтылған ой да өтімді болады. Демек, сөзді табу ғана емес, оны дұрыс айту да маңызды.
Anasyn tabý qıyn.