Сөз шынға, пышақ қынға тоқтайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — сөз де, пышақ та белгілі бір жерге барып тоқтайды деген ой. Астарлы мағынасы — өтірік сөздің де, орынсыз айтыстың да ақыры шындыққа тіреледі, ал қатты кеткен кикілжің мен жанжал да бір күні басылады. Яғни, шындық бәрібір жеңеді, ал артық сөздің, ұрыс-керістің шегі бар. Адам сабыр сақтап, сөзді орнымен айтуы керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сөз» — адамның ойы мен тілінен шыққан әсерлі күш, ал «пышақ» — жанжалды, қақтығысты, ащы мінезді білдіреді. «Шынға тоқтайды» деуі — жалғанның ғұмыры қысқа, ақиқаттың орны берік екенін аңғартады. «Қынға тоқтайды» дегені — пышақ өз қынына қайта кіріп тынышталады, сол сияқты ашу да, дау да бір мезетте басылуы мүмкін деген бейне береді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал әлеуметтік желідегі дау, отбасылық түсінбеушілік немесе жұмыс орнындағы келіспеушілік кезінде жиі еске түседі. Мысалы, екі әріптес бір-біріне ренжісіп, қатты сөз айтып қалса, кейін құжаттар мен дерекке сүйенгенде шындық анықталып, даудың себебі басылады. Сол кезде адамдар сөзді ойланып айту керегін түсінеді.