Сөз салысқан - дауға ортақ,
Ат салысқан - жауға ортақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бір іске сөз қосып, айтысқа араласқан адам даудың ортасына түседі; ал атқа мініп, жорыққа шыққан адам жаумен бетпе-бет келеді. Астарлы мағынасы: қандай іске қатыссаң, оның жауапкершілігі мен салдарына да ортақ боласың. Яғни орынсыз сөзге араласу адамды жанжалға жетелейді, ал қауіпті іске кірісу сақтық пен батылдықты талап етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сөз салысу» — бос айтыс, талас-тартыс, біреудің ісіне жөн-жосықсыз араласу дегенді білдіреді. «Дауға ортақ» сөзі мұндай адамның тек бақылаушы емес, дау салмағын бірге көтеретінін аңғартады. Ал «ат салысу» — жорыққа, үлкен іске аттану белгісі. «Жауға ортақ» дегені — соғысқа кірген жан қауіптің де, сынақтың да ортасында болады деген ой.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желідегі ұрыс-керіске, жұмыс орнындағы орынсыз пікірталасқа араласқанда ескерту ретінде айтылады. Мысалы, біреу басқалардың жеке дауына араласып, екі жаққа да кесірін тигізсе, оған осы мақал сай келеді. Ол адамға: алдымен ойланып сөйле, аралассаң, салдарын да көтересің дегенді ұқтырады.
At salysqan - jaýǵa ortaq.