Сөз қуған пәлеге жолығар,
Шаруа қуған дәулетке молығар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөзге еріп, дауласып, орынсыз сөйлей берген адам ақыры пәлеге тап болатынын ескертеді. Ал шаруаға, яғни еңбекке, іс пен кәсіпке берілген жан береке тауып, дәулетке кенеледі. Тура мағынасында да, астарлы мағынасында да ой біреу: көп сөзден гөрі нақты іс пайдалы. Адамның қадірі бос айқаймен емес, тындырымды еңбегімен өлшенеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сөз қуу» — мәнсіз сөйлеп, дауға араласу, ұсақ әңгімеге алданып, уақыт жоғалту дегенді білдіреді. «Пәле» — сол бос сөздің соңы болатын өкініш, жанжал, қиындық. Ал «шаруа қуу» — еңбекке ұмтылу, күнкөріс қамын жасау, берекелі іске кірісу. «Дәулетке молығу» — тек ақша табу емес, тұрмыстың түзелуі, ырыс пен несібенің артуы.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал әлеуметтік желіде бос пікірталасқа кіріп, уақытын рәсуа ететіндерге де, өз кәсібін дамытып жүргендерге де дәл келеді. Мысалы, бір адам күні бойы желідегі дау-дамайды оқып, жұмысын кейінге қалдырса, ол пәлеге жақындайды; ал екінші адам сол уақытты оқуға, еңбекке, шағын ісін жүргізуге жұмсаса, табыс табады. Сондықтан мақал адамды сөзден гөрі іске шақырады.
Sharýa qýǵan dáýletke molyǵar.