Сорлы жерге аңбас шөп шығады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — құнары аз, сорланған жерге өсімдік дұрыс өне қоймайды, ондай топырақтан пайдалы шөп те сирек шығады. Астарлы мағынасы — табиғаты нашар, жағдайы қиын ортадан жақсы нәтиже күту оңай емес. Яғни адам да, іс те, орта да сапалы болмай, берекелі өнім беруі қиын. Мақал кейде тәрбиесі төмен, қолайсыз ортада өскен адамның мінезі мен болашағы да сол ортаның әсерін көбірек сезетінін меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сорлы жер» — нәрсіз, тұзы көп, берекесіз орта бейнесі. Ал «аңбас шөп» — бойға сіңетін, шипалы, нәрлі өсімдік деген түсінікке жақын. Демек, халық жердің құнарын адамның ішкі һәм сыртқы ортасына теңеп отыр. Жердің сорлығы — рухани немесе әлеуметтік жұтаңдықтың ишарасы.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қиын ортада өскен баланың тәрбиесіне, білім мен үлгіге ерекше көңіл бөлу керегін ескертеді. Мысалы, егер бала үнемі дөрекі сөз еститін, тәртіпсіз ортада жүрсе, оның мінезі де сол ортаға бейімделуі мүмкін. Сондықтан ата-ана баланы жақсы ортаға, кітапқа, өнерге, өнегелі адамдарға жақын ұстауға тырысады.