Саусақ ашсаң - қылдырық,
Жұмсақ - жұдырық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: саусақты ашып жіберсең, оның арасы жіңішкеріп, әлсіз көрінеді; ал жұдырық түйілсе, жинақы әрі қуатты болады. Астарлы мағынасы — бытыраған нәрсе әлсіз, ал біріккен нәрсе берік. Адам да, ел де, іс те ұйымшыл болса ғана күшті болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «саусақ» — жеке адамды, «жұдырық» — бірлік пен тұтастықты білдіретін образ. Ашылған саусақтардың әлсіздігі мен түйілген жұдырықтың қуаты арқылы халық ынтымақтың мәнін өте нанымды көрсеткен. Яғни шашыраңқылық — осалдықтың, ал топтасу — мықтылықтың белгісі.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал ұжымдық жұмысқа, отбасылық татулыққа, тіпті қоғамдағы бірлікке қатысты жиі айтылады. Мысалы, сыныптағы оқушылар бір-бірімен бөлініп кетсе, ортақ жоба сәтсіз болуы мүмкін; ал бәрі келісіп, міндетті бөліссе, нәтиже жақсы шығады. Сол сияқты бір ауылдың адамдары да ортақ мәселеде ұйымшылдық танытса, істі тез әрі нәтижелі тындырады.
Jumsaq - judyryq.