Саралап тарап сақалды,
Көрілер айтар мақалды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөзді жай айта салмай, ой елегінен өткізіп, сұрыптап сөйлеу керегін білдіреді. «Саралап тарап» дегені — әр сөздің салмағын өлшеп, мәнін ажыратып айту. «Сақалды» сөзі тәжірибелі, көпті көрген, ақылы толысқан адамды меңзейді. Яғни, даналыққа жеткен кісі ғана өмір шындығын көріп, соған лайық мақал айтады. Астарында көп сөйлеуден гөрі, мағыналы сөз айту, ойды терең түсініп жеткізу қажет деген ой жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «саралап» — дәнді қауызынан айыру сияқты, ойды артықтан тазартып, таза мағынаны алу. «Тарап» — таразылап, реттеп айту бейнесі. «Сақалды» — жасы үлкен адам ғана емес, көргені көп, тоқтамы бар, салмақты кісі деген ишара. Ал «мақал» — халықтың қысқа да нұсқа даналығы. Демек, мақалдың өзі де көп өмір тәжірибесінен сүзілген сөз екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл нақыл әлеуметтік желіде, жұмыста немесе отбасында асығыс сөйлеп, кейін өкініп қалмауға үндейді. Мысалы, бір мәселе туралы пікір айтпас бұрын деректі тексеріп, ойды жинақтап барып сөйлеу керек. Сонда сөз де өтімді, ой да орынды болады.
Kóriler aıtar maqaldy.