Сақалын саудаға салды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тура мағынасында сақалды саудаға салу мүмкін емес екенін білдіреді. Ал астарлы мағынасы — адам өз арын, абыройын, намысын немесе қадір-қасиетін ұсақ пайда үшін сатты, арзан дүниеге айырбастады деген сын. Яғни, өзіне лайық емес іске барып, беделін түсірген кісіні меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сақал» — қазақ ұғымында ер адамның абыройы, жасқа сай салмақ, құрмет белгісі. «Саудаға салу» — пайда үшін айырбастау, бағасын түсіру деген ишара. Екі сөз бірігіп, адамның ең қадірлі қасиетін дүние үшін құрбан етуін бейнелейді. Образ өте өткір: сақал сияқты құрмет нышанының саудаға түсуі — намыстың арзандауы.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал ақша, мансап не сыртқы пайда үшін принципінен тайған адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, бір адам өз ұстанымын сатып, жалған мақтау үшін өтірікке араласса, «сақалын саудаға салды» деп бағалайды. Бұл сөз адамды адалдықты сақтауға, абыройды арзан дүниеге айырбастамауға үндейді.