Пышақ қанша өткір болса да,
Өз сабын жона алмайды.
Óz sabyn jona almaıdy.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: пышақ өте өткір құрал болса да, өзінің сабын өзі жона алмайды. Яғни қандай мықты, қандай пайдалы нәрсе болса да, оның да өзіне келетін шегі бар. Астарлы мағынасы — адам қанша қабілетті, ақылды, күшті болса да, кей жағдайда өз мәселесін өзі шеше алмайды, сырттың көмегіне, ақылына не қолдауына мұқтаж болады. Бұл мақал адамды кішіпейіл болуға, өзгеге сүйенудің ұят емес екенін түсінуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы пышақ — епті, өнерлі, қуатты адам бейнесі. Ал сабы — адамның өз басы, өз тірлігі, өз ішкі мәселесі. Пышақтың өз сабын жона алмауы — адамның өз бойындағы кемшілікті, қатені не қиындықты сырт көзсіз толық аңғара алмайтынын білдіреді. Өткірлік мұнда күш пен қабілеттің белгісі, бірақ сол қабілеттің де шектеуі бар екені көрсетілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды білімді не тәжірибелі адамның да кейде өзіне кеңесші, серіктес немесе сын айтатын адам керек болатынын айту үшін қолдануға болады. Мысалы, мықты заңгер өз ісінде өте білгір болса да, жеке дауына келгенде басқа заңгерден кеңес алады. Өйткені адам өз жағдайына келгенде бейтарап бола бермейді.