Пайдасыз нақыл - баянсыз ақыл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Пайдасыз айтылған ақыл-кеңес, іске жарамайтын сөз адамға шын көмегін тигізбейді. Мақалдың тура мағынасы — мәні жоқ, нәтиже бермейтін нақылдың құны аз. Астарлы мағынасы — сөздің әдемілігі емес, оның өмірде қолданылатын пайдасы маңызды; ақыл іс арқылы дәлелденуі керек. Жалаң насихат, бос өсиет адамды өзгерте алмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «нақыл» — дана сөз, ғибрат. Ал «баянсыз ақыл» — тұрақсыз, берік негізі жоқ, нәтижесіз ой. «Баянсыз» сөзі ақылдың ұзаққа бармайтынын, іс жүзінде бекімегенін аңғартады. Яғни халық сөзді құр жаттап айту емес, оны өмірге жарату керек деген ойды бейнелі түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал бос мотивацияға, құр ақылгөйсінуге қатысты жиі айтылады. Мысалы, бір адам үнемі «еңбек ет» деп айтып, бірақ өзі жауапкершіліксіз жүрсе, оның сөзі әсер етпейді. Ал егер ол нақты жоспар құрып, көмектесіп, үлгі көрсетсе — сол ақылдың шын пайдасы болады.