Пайдасы бар жігіттер,
Дария шалқар көлмен тең.
Пайдасы жоқ жігіттер,
Ел қонбайтын шөлмен тең.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалда жігіттің қоғамға, елге, айналасына тигізер пайдасы ең басты өлшем екені айтылады. Пайдасы бар адам елге сүйеніш, тірек болады, оның ісі көпке қызмет етеді. Ал пайдасы жоқ, қолынан келер қайыры жоқ жігіттің өмірі бос, мәнсіз көрінеді. Яғни, ер азаматтың қадірі тек сөзінде емес, ісінде, еңбегінде, елге берген үлесінде.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «дария шалқар көл» — суы мол, тіршілікке нәр беретін құтты мекеннің бейнесі. Ол молшылықты, кеңдікті, пайда мен берекені білдіреді. Ал «ел қонбайтын шөл» — қу дала, жұртқа жайсыз, пайдасыз ортаның символы. Бұл теңеу жігіттің пайдалысы елге құт, пайдасыздың жұртқа жұғымсыз екенін көркем түрде көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды жауапкершілігі бар, еңбегімен елге пайдасын тигізетін адамдарға қатысты айтуға болады. Мысалы, бір жігіт ауылда ерікті болып, қарттарға көмектесіп, жастарға сабақ үйретсе, оны «пайдасы бар жігіт» деп бағалаймыз. Ал тек өз басын ғана күйттеп, қоғамға еш үлес қоспайтын адам мақалдағы «шөлге» ұқсайды.
Darııa shalqar kólmen teń.
Paıdasy joq jigitter,
El qonbaıtyn shólmen teń.