Жығылғанға - жұдырық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жығылғанға — жұдырық» деген мақалдың тура мағынасы: бір адам құлап, әлсіреп жатқанда, оған тағы да жұдырық жұмсау. Астарлы мағынасы: қиындыққа тап болған жанға жәрдем берудің орнына, үстінен тағы қысым көрсету, мүсіркеудің орнына мазағын асыру. Бұл мақал адамға әлсізді қор қылмауды, мұңдыға ауыр сөз айтпау мен жамандық қоспау керегін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жығылған» сөзі — өмірде сүрініп, жолы болмай қалған, дәрмені кеткен адамды білдіреді. «Жұдырық» — күш көрсету, қатыгездік, қаталдық нышаны. Екеуі қосылып, біреудің осал сәтін пайдаланып, одан сайын қыспаққа салуды бейнелейді. Халық бұл арқылы адамгершілік пен аяушылықтың маңызын терең жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жұмыстан шығып қалған адамды келеке етуге, қателескен кісіге табалауға немесе әлеуметтік желіде біреудің сәтсіздігін мазақтауға байланысты айтылады. Мысалы, емтиханнан құлаған студентке қолдау көрсетудің орнына, достары оның үстінен күлсе, «жығылғанға — жұдырық» деген сөз орынды айтылады.