Өз ақылың ақыл-ақ,
Кісі ақылы шоқырақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға өз ақылына сенуді, бірақ басқа кісінің ақылын да орынсыз кемсітпеуді меңзейді. «Өз ақылың ақыл-ақ» дегені — адамның өз ойы, өз тәжірибесі ең жақын, ең сенімді тірек екенін білдіреді. Ал «Кісі ақылы шоқырақ» дегені — өзгенің ақылы бірден жарай бермейді, кейде шала, бөгде, үстірт болып көрінуі мүмкін деген астар бар. Яғни, әркім ең алдымен өз ақыл-ойын таразылап, жауапкершілікті өзі көтеруі керек.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ақыл» — тек білім емес, өмірді түсіну, дұрыс шешім қабылдау қабілеті. «Шоқырақ» сөзі қимылы тең емес, біркелкі жүрмейтін, сүйретпелі күйді елестетеді. Бұл жерде кісі ақылының сенімсіздеу, ретсіздеу көрінуін бейнелейді. Сондықтан мақал өз ойың орнықты болса, соған сүйен деген ойды береді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды кеңес көп болғанмен, соңғы шешімді өзің қабылдайтын кезде қолдануға болады. Мысалы, мамандық таңдауда әркімнің пікіріне ермей, өз қабілетің мен қызығуыңды ескеру маңызды. Дегенмен бұл мақал өзгені тыңдама деген сөз емес, тек ақылдың салмағын өзің таразыла деген ескерту.
Kisi aqyly shoqyraq.