От дегенге ауыз күймес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«От дегенге ауыз күймес» деген мақал сөзбен ғана қорқытқанға, сырттай айтылған қатерге не жалаң уәжге сене берме дегенді білдіреді. Яғни бір нәрсенің аты қорқынышты болғанымен, өзі нақты зиян келтірмесе, одан шоши берудің қажеті жоқ. Астарлы мағынасы — бос сөзге алданып, дәлелсіз үрейге берілмеу, әр істің шын салмағын байыппен бағалау.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «от» — қауіпті, күйдіретін нәрсенің символы, ал «ауыз күймес» — тек сөзден, атаудан зиян келмейтінін меңзейді. Халық отты ең қатерлі құбылыстардың бірі ретінде алып, оның атынан ғана қорқудың мәнсіз екенін бейнелі түрде жеткізген. Бұл жерде тілдік образ қарапайым болса да, ойы терең: қауіп пен қорқыныштың өзі кейде шынайы емес, адамның елестетуінен туады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды біреудің бос қорқытуы, негізсіз өсегі немесе қағаз жүзіндегі қатаң ескертуі нақты қауіп тудырмай тұрғанда айтады. Мысалы, біреу «осыны істесең, бәрі бітеді» деп қорқытса, бірақ нақты дәлелі болмаса, «От дегенге ауыз күймес» деп сабыр сақтауға болады. Бұл мақал адамды байыппен ойлауға үйретеді.