Өмірдің басы - үміт, соңы - өкініш.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өмірі көбіне үмітпен басталатынын, ал соңында жасалған ісіне, өткен уақытына ой жүгірткенде өкініш сезімі тууы мүмкін екенін білдіреді. Тура мағынасында өмірдің басы мен соңы айтылса, астарлы мағынасында адамның жастық шақта арманға, жоспарға сеніп өмір сүріп, кейін кейбір мүмкіндіктерді жіберіп алғанына қынжылатыны меңзеледі. Мақал адамды уақытты бос өткізбей, әр қадамын ойланып басуға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өмірдің басы» — жастық, жаңа бастама, мол мүмкіндік кезеңі. «Үміт» — алға жетелейтін сенім, жақсыға ұмтылу. Ал «соңы» — өмірлік қорытынды, істің нәтижесі. «Өкініш» адамның қателігін, орындалмаған арманын, кеш қалған тәубесін білдіреді. Яғни мақал өмірді бір жол секілді суреттеп, оның басында үміт көп, бірақ соңында есеп те, салмақ та болатынын аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуда, жұмыста, қаржыда не қарым-қатынаста жауапкершілікпен әрекет ету керегін ескертеді. Мысалы, студент емтиханды кейінге қалдыра берсе, бір күні «дайындалсам еді» деп өкінуі мүмкін. Сондықтан мақал адамға бүгінгі мүмкіндікті бағалап, ертең өкінішке қалмауды үйретеді.