Ойынды көтермегеннің басы таз болады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ойынның, қимыл-қозғалыстың ауырлығына шыдамаған адамның басы таз болады деген сөз. Астарлы мағынасы — адам өмірдегі қызыққа, сынаққа, еңбек пен күреске төтеп бере алмаса, әлсіреп, беделі де, қадірі де кетеді. Яғни, кез келген істің салмағын көтеру үшін шыдам, төзім, қайрат керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ойын» — жай ермек емес, өмірдің түрлі жүгін, тірлік тауқыметін де ишаралайды. «Басы таз болады» деген образ адам әлсіздігін, шамасы жетпей ұятқа қалуын бейнелейді. Халық осылайша төзімсіздік пен жігерсіздікті әжуалап, қайсарлыққа үндейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал қиын іске тез мойитын, жауапкершіліктен қашатын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, студент емтиханға дайындалмай, бірінші қиын сұрақтан-ақ беріліп қалса, үлкендер «Ойынды көтермегеннің басы таз болады» деп, табандылық керек екенін ескертеді. Бұл сөз адамды шыдамды, еңбекқор, салмақты болуға шақырады.