Науды аяма, дауды ая.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жүк артып, шаруа істеуге жарайтын нәрсені, яғни нау сияқты қажет құралды аяма; ал дау-дамайды, жанжал мен кикілжіңді ая, оған жол берме деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — тіршілікке пайдасы бар іске жомарт болып, ел ішін бүлдіретін тартыстан қашу керек. Қазақ ұғымында дау көбіне ренішті ұлғайтып, татулықты бұзады. Сондықтан пайдалы іске күш, қаржы, уақыт жұмсаудан тартынба, ал берекені кетіретін дауды үдетпе деген тәрбиелік мәні бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «нау» — шаруашылыққа керек заттың, пайдалы құралдың бейнесі. Ол еңбек пен тұрмысқа қажет дүниені меңзейді. «Дау» — жай сөз тартысы емес, ел арасына сызат түсіретін жанжалдың символы. Мақал екі қарама-қарсы ұғымды салыстырады: бірі — ырыс пен еңбекке қызмет ететін нәрсе, екіншісі — берекені бұзатын кесел. Осы арқылы халық «пайдалыны аяма, зияндыны ая» деген қысқа да нұсқа өсиет айтады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұйымдағы, отбасындағы не көрші арасындағы ұсақ келіспеушілікті ушықтырмауға шақырады. Мысалы, жұмыста бір мәселе туғанда, айқайға емес, ортақ шешімге уақыт жұмсаған дұрыс. Себебі дау созылса, сенім де, нәтиже де жоғалады. Ал пайдалы іске жұмсалған қаражат пен еңбек кейін еселеніп қайтады.