Нағашым бай, қайным бай,
Қайтіп жарлы қыласың, Құдайым-ай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — нағашысы да, қайнысы да бай адамға тұрмысқа шыққан жанның жоқшылық көрмеуі. Астарлы мағынасы — әйелдің төркіні мен қайын жұрты мықты, дәулетті болса, оның тіршілігі де жеңіл, сүйеніші де берік болады деген ой. Қазақ ұғымында туыстық байланыс тек қан жақындық емес, өзара демеу, қамқорлық және тірек болу дегенді білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы “нағашым” және “қайным” — екі жақтан келетін туыстық қолдаудың образы. “Бай” сөзі тек мал-мүлікке ғана емес, кең пейіл, ықпалды, қолы ашық, сүйеніші бар елді де меңзейді. Ал “жарлы” сөзі мұнда нақты кедейлікті ғана емес, жәрдемсіз, сүйенішсіз күйді білдіреді. Яғни мақал туыстың күші адамды таршылықтан құтқаратынын астарлап көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал туыстық байланыстың қадірін еске салу үшін айтылады. Әсіресе біреудің төркіні мен қайын жұрты қолдау көрсетіп, қиын кезде жанынан табылса, осы сөз орынды қолданылады. Мысалы, жас отбасы үй алуға қаржы жинап жатқанда екі жақтың да көмегі тисе, “нағашым бай, қайным бай” деп қалжың-шыны аралас айтуға болады.
Qaıtip jarly qylasyń, Qudaıym-aı.