Бұл мақал екі бөліктен тұрады және әрқайсысы нақты бір мәнді білдіреді.

1. "Мерт келмей жұтқа" - мұнда "мерт" сөзі "өлім" не "қаталдық" деген мағынада қолданылып, "жұт" сөзі "қиындық", "апат" не "долғау" дегенді білдіреді. Яғни, бұл тіркес адамның жағдайы нашарлап, қиыншылыққа тап болмайынша әрекетке барма, яғни бәрінен бұрын өзіңді қауіпсіз ету керек дегенді меңзейді.

2. "Қазы келмей дауға барма" - "қазы" сөзі біздің қоғамымызда әділдікті орнатушы, дауды шешуші тұлға ретінде қарастырылады. Бұл тұста, "дауға барма" деп, даулы мәселені шешуге асықпау керек, себебі дұрыс шешімді әділ төреші болмаса, мәселе одан әрі ішінде шешілмей қалуы мүмкін дегенді меңзейді.

Қарапайым тілмен айтқанда, мақалдың жалпы мәні: алдымен қажет шарттар мен әділдік орнағанша асығыс әрекет етпе, дұрыс шешім мен әрекетті жете бағалаған жөн.