Малды бақсаң, қойды бақ,
Май кетпейді шарадан.
Ит асырасаң сырттаннан,
Қой бермейді қорадан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал үйдегі немесе шаруашылықтағы әр істің өз реті, өз жауапкершілігі бар екенін аңғартады. Малды дұрыс бақсаң, ол берекеге айналады; ал дұрыс күтімсіз мал да, ит те кәдеге жарамай, керісінше зиян келтіруі мүмкін. Астарлы мағынасы — істі таңдағанда пайдасын да, салдарын да ойлау керек, әр нәрсенің өз орны мен тәртібі болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қой» — қазақ тұрмысындағы берекелі, жуас, пайдалы малдың бейнесі. «Май кетпейді шарадан» дегені — пайдасы дұрыс орнын тапса, ысырап болмайтынын білдіреді. Ал «сырттан» иттің сыртқыға үйір, қора күзетуге лайық мінезін көрсетеді, бірақ оны орынсыз асырасаң, қорадағы қойға да шаптықтыруы мүмкін. Яғни, халық малдың мінезін өмір тәжірибесімен салыстырып, жауапкершілікті астарлап жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де тәрбиелік мәнін жоғалтқан жоқ. Мысалы, үй жануарын не жұмыс құралын дұрыс күтпесең, ол пайда әкелмей, керісінше шығынға ұшыратуы мүмкін. Сол сияқты қызметкерді де, істі де қабілетіне сай дұрыс бағыттап, бақылап отырмаса, күткен нәтиже шықпайды.
Maı ketpeıdi sharadan.
It asyrasań syrttannan,
Qoı bermeıdi qoradan.