Мал - баққандікі,
Жер - жыртқандікі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: мал да, жер де өздігінен пайда әкелмейді, оны бағып-қағып, еңбектенген адам ғана игілігін көреді. Астарлы мағынасы — қандай бір ырыс-несібе болса да, соған ие болу үшін әрекет, табандылық және еңбек керек. Жатқан адамға мал да, жер де береке болмайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мал баққан» — шаруасын ұқыппен жүргізген, күнделікті қам жасаған адам. «Жер жыртқан» — егін егіп, жерді игерген еңбек иесі. Мал мен жер — қазақ тіршілігінің екі үлкен тірегі. Осы екі образ арқылы халық еңбектің қадірін, маңдай тердің өтеуін бейнелеген.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал тек ауыл шаруашылығына ғана емес, кез келген кәсіпке қатысты айтылады. Мысалы, фермер күн сайын малын бағып, жем-шөбін дайындап, жерін уақытында жыртып, күтсе ғана мол өнім алады. Яғни табыс кездейсоқ келмейді, ол тұрақты еңбек пен жауапкершіліктің нәтижесі.
Jer - jyrtqandiki.