Мал баққанға бітеді,
Отын жаққанға бітеді.
Егін еккенге бітеді,
Жерін тауып сепкенге бітеді.
Otyn jaqqanǵa bitedi.
Egin ekkenge bitedi,
Jerin taýyp sepkenge bitedi.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал-мәтелдің тура мағынасы — малдың көбейіп, отынның жануы, егіннің бітуі ең алдымен оны қолға алып, дұрыс істей білген адамға байланысты. Астарлы мағынасы — кез келген ырыс, табыс, нәтиже кездейсоқ келмейді; еңбек еткен, ыждағат танытқан, өз ісін ретімен атқарған адам ғана берекеге жетеді. Яғни, «бір нәрсе өздігінен болмайды, оны іздеп, баптап, еңбектену керек» деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «мал бағу», «отын жағу», «егін егу» сияқты тіршілікке жақын әрекеттер алынып, еңбек пен қамқорлықтың бейнесі жасалған. «Біту» сөзі нәтижені, өнімді, берекені білдіреді. «Жерін тауып сепкенге» дегені — істі жөнін білетін, орнын дұрыс таңдайтын, тәжірибелі адамның ғана жұмысы өнімді болатынын меңзейді. Бұл жерде жер де, еңбек те, ниет те маңызды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуда, жұмыста, кәсіпте де өте орынды айтылады. Мысалы, дүкен ашып, оны күтімсіз қалдырған адам пайда күтсе, нәтиже аз болады; ал есептеп, жарнамалап, тұтынушыға дұрыс қызмет көрсеткен кәсіпкер табысқа жетеді. Демек, береке — табандылық пен дұрыс әрекеттің жемісі.