Қызымның құлағына алтын сырға.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Қызымның құлағына алтын сырға» деген сөз тура мағынасында қыздың құлағына алтын сырға тағу сияқты көрінеді. Бірақ астарлы мағынасы мүлде бөлек: бұл — айтылған сөзді, берілген ескертуді қыз балаға ғана емес, жалпы жұртқа, әсіресе үй ішіндегі нәзік мінез, тәрбие, ұят, әдеп мәселесіне қатысты естелік ретінде айту. Яғни «мына сөзді есте сақта, осыны ұмытпа» деген ишара.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қызым» сөзі — еркелету, жақын тарту, тәрбиелік мәні бар сөз. «Құлағына сырға тағу» — сөзді құлаққа бекітіп қою, яғни жадына сіңіру деген образ. Ал «алтын» — қымбат, бағалы нәрсенің белгісі. Демек, айтылған ескерту қарапайым сөз емес, салмақты, құнды өсиет екенін білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреуге ақыл айтқанда, бірақ оны тікелей бұйрық сияқты емес, жұмсақ түрде жеткізгенде қолданылады. Мысалы, анасы қызына: «Бөтен адамға тез сенбе, қызымның құлағына алтын сырға», — деп сақтық пен тәрбиені астарлап айтады.