Қыздың тамағы қылдай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Қыздың тамағы қылдай» деген мақал қыз баланың нәзік, ұқыпты, арықтау, сымбатты болып келуін меңзейді. Тура мағынасында тамақтың қылдай, яғни жіңішке екені айтылғанымен, астарлы мағынасы — қыздың көркі оның сымбаттылығында, әсем қимылында, жинақылығында деген ой. Халық қыз баланың ұсақ-түйекке мән беріп, өзіне күтім жасап жүруін де осылай бейнелеп жеткізген.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қылдай» сөзі өте жіңішке, нәзік дегенді білдіреді. Бұл жерде қыздың дене бітімі ғана емес, жалпы болмысындағы сыпайылық, ұяңдық, нәзіктік те аңғарылады. Қазақ танымында қыз — көрікті, тәрбиелі, инабатты жан. Сондықтан бұл теңеу сыртқы әдемілік пен ішкі мінездің үйлесімін ишаралайды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал қыз баланың нәзіктігін, сән-салтанатын немесе көркем бітімін сипаттағанда айтылады. Мысалы, анасы қызына: «Сенің тамағың қылдай екен, киім таңдағанда сымбатың көрініп тұрады», — деп айтуы мүмкін. Дегенмен мұны адамның түр-тұлғасын орынсыз салыстырмай, әдеппен қолданған дұрыс.