Қыздың көркі - кигені,
Жігіттің көркі - сүйгені.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның сыртқы сәні мен ішкі қадірін салыстырады. Қыз баланың көркі оның жарасымды киімінде, ұқыптылығы мен талғамында көрінсе, жігіттің көркі оның сүйгеніне, яғни жүрек таңдауы мен адал сезіміне байланысты деп ұқтырады. Тура мағынада қыздың сәні киімінде, жігіттің сәні сүйіспеншілігінде делінгенімен, астарында әр адамның өз болмысы, ниеті мен қарым-қатынасы маңызды деген ой жатыр. Адамды әдемі ететін тек сыртқы түр емес, ішкі мәдениеті мен жүрек тазалығы.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көрік» сөзі тек сұлулық емес, адамға тән жарасым, мән-мағына дегенді білдіреді. «Қыздың кигені» — ұқыптылықты, талғамды, әдептілікті танытатын образ. Ал «жігіттің сүйгені» — оның сертке беріктігі, махаббатқа адалдығы, жүрек тұрақтылығының белгісі. Қазақ танымында қыздың сәні киім мен көркемдік арқылы, жігіттің сәні сезім, таңдау және мінез арқылы бағаланған.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал адамды тек сыртқы келбетпен емес, ішкі мәдениетімен де бағалау керегін еске салады. Мысалы, бір қыздың киімі жинақы, жарасымды болса, ол оның талғамын көрсетеді; ал бір жігіт сүйгеніне құрметпен қарап, адал болса, бұл оның азаматтығын танытады. Яғни әсемдік те, қадір де — орнымен өмір сүруде.
Jigittiń kórki - súıgeni.