Қызды таныс алады,
Таныс алмаса, қоныс алады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал құдалық, қыз айттыру, отбасын құру ісінде таныстық пен араластықтың үлкен рөл атқаратынын білдіреді. Тура мағынасында, қызды көбіне ел ішіндегі таныс, жақын адам арқылы алады; ал ондай таныс болмаса, келін болатын жерді, қонысты жақыннан іздеп табады деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — адам өмірде де, тұрмыста да байланыс, аралас-құраластық, ел ішіндегі сыйластық маңызды екенін айту. Сонымен бірге, қыз алысып, қыз беріскенде жатсынбай, жолын табатын елдік қалыпты меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «таныс» — тек бір адам емес, ел ішіндегі қатынас, сөз түсінетін, жөн білетін орта. «Қоныс» — тұрақ, мекен, туыстық не жақындық орнайтын жердің белгісі. Яғни мақал қыз алыс-берісін тек жеке бастың емес, екі елдің, екі әулеттің байланысы ретінде көрсетеді. Бұл жерде қоныс ауыстыру да, жер жақындату да — сыйластық пен ыңғай табудың бейнесі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдардың қарым-қатынас арқылы көптеген істі жеңіл шешетінін аңғартады. Мысалы, екі отбасы бір-бірін бұрыннан таныса, құдалық, араласу, келісім жасау әлдеқайда оңай өтеді. Яғни сенім мен таныстық — берік байланыстың негізі.
Tanys almasa, qonys alady.