Қыз бала өріс.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Қыз бала өріс» деген мақал қыздың отбасы үшін ғана емес, бүкіл әулет үшін де кеңдік пен береке әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында өріс — мал жайылатын кең жер. Астарлы мағынада қыз бала үйдің сәні, тәрбиенің көркі, сыйластықтың бастауы деген ой жатыр. Қыз өссе, үйдің әдебі артып, елмен араласу, құда-жекжатпен байланыс кеңейеді. Сондықтан қазақ қызына әрдайым ерекше құрметпен қарап, оның тәрбиесіне көп мән берген.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өріс» сөзі кеңістік, молшылық, мүмкіншілік ұғымдарын бейнелейді. Яғни қыз бала — әулеттің өрісін кеңейтетін, абыройын өсіретін құндылық. Бұл образ қазақ дүниетанымындағы қыздың орны биік екенін, оның мінезі мен тәрбиесі отбасының бет-бейнесі саналатынын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қыз баланың білімді, тәрбиелі, парасатты болып өсуінің маңызын еске салады. Мысалы, ата-ана қызын тек үй шаруасына емес, оқуына да баулып, оның болашағына жағдай жасайды, өйткені тәрбиелі қыз — отбасының ғана емес, қоғамның да көркі.