Қысыла-қысыла қыз болдым.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Қысыла-қысыла қыз болдым» деген мақал адамның ұяңдық, қысылу, тартыншақтық арқылы әдепті, жинақы, көргенді бола түсетінін аңғартады. Мұнда тура мағынасы — қыз баланың тәрбиесінде ұяңдық пен инабаттың орны ерекше екенін білдіру. Астарлы мағынасы — артық сөйлемей, орынсыз қимылдамай, өзін тежей білу адамды әдепке, мәдениетке, сабырлылыққа үйретеді деген ой. Кейде бұл сөз өзін-өзі ұстауға тырысып, біртіндеп мінезі түзелген адамға қатысты да айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «қыз» образы — қазақ түсінігіндегі нәзіктік, ұяңдық, ибалық пен тәрбиенің символы. «Қысыла-қысыла» тіркесі адамның бастапқыда ыңғайсыздануы, қысылуы арқылы мінезі шыңдалып, тәртіпке көнуі дегенді меңзейді. Яғни, қысылу мұнда әлсіздік емес, керісінше әдеп пен ұстамдылыққа бастайтын жол ретінде көрінеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де адам тәрбиесіне қатысты айтылады. Мысалы, жас маман көпшілік алдында сөйлеуден қысылып жүріп, уақыт өте тәжірибе жинап, ойын анық жеткізуді үйренеді. Сол кезде үлкендер: «Қысыла-қысыла қыз болдым» деп, ұяңдықтың да адамды өсіретінін еске салады.