Қыс қыс сияқты болсын,
Қыз қыз сияқты болсын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қыз баланың да, қыс мезгілінің де өз табиғатына сай болуы керектігін меңзейді. Қыс өз міндетін атқарып, суық болып, қарын жаудырса, табиғат тынығып, жыл мезгілдерінің реті сақталады. Сол сияқты қыз бала да қазақ ұғымында инабатты, ұяң, әдепті, нәзік, көргенді болуы тиіс. Яғни, әр нәрсенің, әр адамның өз болмысы мен орнында болғаны дұрыс деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қыс» — табиғаттың қатал, бірақ қажет мезгілі, ал «қыз» — сұлулық пен тәрбиенің символы. «Қыс қыс сияқты» деу арқылы табиғаттың заңдылығы айтылса, «қыз қыз сияқты» деу арқылы қызға тән нәзіктік, ибалық, ұяңдық пен тәрбие бейнеленеді. Бұл жерде екі образ қатар қойылып, сыртқы түр мен ішкі мінездің үйлесімі көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қыз баланың тәрбиесіне, әдеп-инабатқа көңіл бөлгенде айтылады. Мысалы, ата-ана қызына «қыз бала сөзінде де, жүріс-тұрысында да сыпайы болғаны жақсы» деп ескерткенде осы мақалмен түйіндей алады. Мағынасы бүгін де өзекті: әркім өз болмысына сай, орнымен әрекет еткенде ғана қадірлі болады.
Qyz qyz sııaqty bolsyn.