Қырсыққан жігіт мал таппас,
Адасқан жігіт жол таппас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қырсықтық пен қате мінездің адамға пайда әкелмейтінін ескертеді. Тура мағынада, қырсыққан жігіт шаруасына дұрыс қарамай, мал да таба алмайды; адасқан жігіт жолын таба алмай қиналады. Астарлы мағынасы — адам сабырлы, ақылды, икемді болмаса, өмірде де, еңбекте де алға жылжымайды. Кеңес тыңдамайтын, өз дегенінен қайтпайтын жан көбіне өзіне де, өзгеге де қиындық тудырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мал табу» — тек байлық емес, еңбекпен келетін ырыс, тіршілік қамы. «Жол табу» — өмірдің дұрыс бағытын, шешімін табу дегенді білдіреді. «Қырсыққан» сөзі мінездің қаттылығын, ал «адасқан» сөзі бағытынан жаңылған, ойы шашыраған адамды бейнелейді. Яғни, мақал еңбекке де, өмір жолына да ақыл мен тіл алғыштық қажет екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқуда, жұмыста, кәсіпте өте орынды айтылады. Мысалы, жас маман өз қатесін мойындамай, әріптестерінің кеңесін тыңдамаса, жобаны уақытында аяқтай алмайды. Ал сабыр сақтап, ақылға құлақ асса, нәтижеге тез жетеді. Мақалдың тәрбиесі — қырсықтықты тастап, дұрыс жолды таңдауға үндеу.
Adasqan jigit jol tappas.