Қылыш даттанса, ел бұзылады,
Ел даттанса, ат сабылады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ел ішіндегі келіспеушілік пен наразылықтың салдары ауыр болатынын ескертеді. Тура мағынасында қылыштың тат басуы – қарудың күтімсіз қалуы, ал аттың сабылуы – босқа титықтап, шаршауы. Астарлы мағынасы бойынша, ел ішінде береке кетсе, күш-қуат зая болады, тәртіп әлсірейді, жұрттың күйі нашарлайды. Яғни, ішкі іріткі мен дау-дамай мемлекетті де, халықты да әлсіретеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қылыш» – елдің қорғаны, күші мен намысын білдіретін бейне. Оның даттануы – сол күштің пайдасыз қалып, қадірі кетуі. «Ел бұзылуы» – бірлік пен тәртіптің ыдырауы. Ал «ат сабылуы» – жүйесіз іс, бос әурешілік, шаршау мен берекесіздік белгісі. Халық бұл арқылы сыртқы күштен бұрын ішкі алауыздықтың қауіпті екенін бейнелі түрде жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды ұжымда, отбасында немесе қоғамда бір-бірін тыңдамай, ұсақ ренішті үлкейтіп жіберген жағдайда қолдануға болады. Мысалы, жұмыс орнында қызметкерлер бір-бірімен келіспей, ортақ істі кешеуілдетсе, басшы осы мақалмен татулықтың маңызын еске сала алады. Себебі береке бар жерде іс те алға басады.
El dattansa, at sabylady.