Құртақандай торғай да өз ұясын қорғайды
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Құртақандай торғай — өте кішкентай құс. Мақалдың тура мағынасы: шағын торғайдың өзі де өз ұясын, яғни мекенін қорғайды. Астарлы мағынасы: әр адам өз үйін, отбасын, елі мен жерін қорғауға, оған жауапкершілікпен қарауға тиіс. Күші аз, мүмкіндігі шектеулі болса да, туған жері мен өз ортасы үшін жанын салу — табиғи борыш.
Образдар мен теңеулер
«Торғай» — әлсіз көрінетін, бірақ қайсар тіршілік иесінің бейнесі. «Ұя» — тек құстың мекені емес, отбасы, ошақ қасы, туған орта, қауіпсіздік пен тыныштықтың символы. «Құртақандай» сөзі оның кішілігін айқындап, кішкене жанның да намысы мен қорғаныс сезімі барын көрсетеді. Осы образдар арқылы мақал кішіні кемсітпеу керек, әркімнің өз орны мен жауапкершілігі бар деген ойды жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды адам өз үйін сақтауда, отбасын қорғауда, ел ісіне бейжай қарамауда қолданады. Мысалы, ауылда біреу көрші ауласын күтпей, ортақ мүлікке немқұрайды қараса, үлкендер «Құртақандай торғай да өз ұясын қорғайды» деп, әркімнің өз шаңырағына, өз ортасына ие болуын еске салады.