Қураған ағаш иілмейді,
Қураған шыбық егілмейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қурап қалған ағаш та, қураған шыбық та иілуге, өсуге келмейді. Астарлы мағынасы: адам жасы ұлғайып, мінезі қатайып, икемі азайған кезде оны тәрбиелеу, қайта қалыпқа түсіру қиын болады. Сондықтан тәрбие ерте басталса ғана нәтижелі болады. Мақал адам бойындағы дағды мен мінездің жас кезден қалыптасатынын ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қураған ағаш» — жасы келген, өзгеруі қиын адамды, ал «қураған шыбық» — жас кезден жолға салынбаса, кейін түзелуі ауыр мінезді білдіреді. «Иілу» сөзі жұмсақтықты, көнбістікті, тәрбиені меңзейді. «Егілу» — қайта көктеп, өсіп-өну мағынасында қолданылған. Яғни өмірде икемі кетіп, қуаты азайған нәрсені бұрынғы қалпына келтіру оңай емес деген ой бар.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал ата-анаға, ұстазға, тіпті өзіне де сабақ болады. Балаға әдеп, жауапкершілік, еңбекқорлықты кішкентайынан үйрету керек. Мысалы, оқушы мектепте тәртіпке үйренбей, кейін ержеткенде өз қателігін түзетуі қиынға соғады. Сол сияқты, адам да жастайынан жақсы әдет қалыптастырса, өмірі жеңіл әрі дұрыс болады.
Qýraǵan shybyq egilmeıdi.