Көтергенің құрысын,
Қолтыққа қолды тыққан соң.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өз бетімен, өз күшімен жүргені дұрыс екенін аңғартады. Біреудің жетегінде, сүйенішінде, орынсыз бағынышта жүргеннен гөрі, еркін қимылдап, намысты сақтап өмір сүр деген ой бар. Тура мағынасында да, біреудің қолтығына кіріп, соған иек артқан адамның еркіндігі шектеледі. Астарлы мағынасы — пайдасы бардай көрінгенмен, артық тәуелділік адамның қадірін азайтады, абыройын кемітеді.
Образдар мен теңеулер
«Қолтыққа қолды тыққан» деген тіркес — біреуге сүйеніп, жабысып жүрудің бейнесі. Бұл жерде қолтық жақындық пен тіреуді білдірсе, қолды тығу — орынсыз араласу, артық сүйенішке айналу мағынасын береді. «Көтергенің құрысын» деу арқылы сондай қолдаудың өзі пайдасыз, тіпті зиян болуы мүмкін екені меңзеледі. Яғни сыртқы жәрдем емес, өз еңбегі мен өз аяғымен тұру құнды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өз ісіне жауапкершілікпен қарап, біреуге арқа сүйей бермей, дербес шешім қабылдауға үндейді. Мысалы, жас маман жұмыста үнемі танысына сеніп, өз міндетін атқармай жүрсе, оның дамуы тежеледі. Ал өз бетінше үйреніп, еңбек етсе, беделі де, тәжірибесі де артады.
Qoltyqqa qoldy tyqqan soń.