Көшке берген тайлағыңды сұрама.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Көшке берген тайлағыңды сұрама — бір істі өз еркіңмен, шын көңілмен берсең, кейін соны қайта-қайта айтып, өкпе қылма деген сөз. Мұның тура мағынасы — көш кезінде жүкке жегілген тайлақты беріп жіберсең, оны кері сұрамау. Астарлы мағынасы — жасаған көмекті есеп қылма, берген дүниеңді, жұмсаған күшіңді міндет етпе. Жомарттықтың мәні де осында: жақсылық шын ниетпен жасалса, ол сөзбен емес, жүрекпен бағаланады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көш» — өмірдің ауыс-түйісі, бір істен екінші іске көшуі сияқты ауыр жолдың бейнесі. «Тайлақ» — көшке жегілетін, қымбат әрі қажет мал, яғни адам үшін қияметпен табылған бағалы нәрсе. Сол арқылы мақал берілген көмектің салмағын көрсетеді. Бірақ сол қымбатты берген соң, оны қайта сұрау — көңіл жыққандық, сараңдық не ішкі есепшілдіктің белгісі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қарыз бергенде, сыйлық жасағанда, не біреуге қол ұшын созғанда жиі еске түседі. Мысалы, досыңа қиын кезде ақша беріп, кейін әр кездескен сайын соны айтып, қысым жасасаң, бұл мақал соған ескерту болады. Жақсылықтың қадірі — оны міндетсінбей, таза ниетпен істеуінде.