Көш бастаған серкесі болмаса да,
ел ішіндегі еркесі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір елде, бір ортада көшті бастайтын жетекші серке болмаса да, сол іштің өзіне сүйкімді, сыйлы адамдары болады деген ой. Астарлы мағынасы — қоғамда міндетті түрде көзге түсіп, алға шығатын басшы ғана емес, елдің іші мен ынтымағын сақтайтын, көпке жағымды, беделді, сүйкімді жандар да үлкен орын алады. Яғни әр ортада біреу жол көрсетсе, біреу жұртқа жұғымды мінезімен қадірлі болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көш бастаған серке» — елді алға сүйрейтін жетекші, бастамашы адам. «Еркесі» — жұрт жақсы көретін, сөзі өтімді, мінезі жайлы, айналасына жылулық беретін тұлға. Серке мен ерке деген образдар арқылы халық басшылық пен сүйкімділіктің екі түрлі, бірақ екеуі де қажет қасиет екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұжымда, мектепте, жұмыста немесе ауыл ішінде беделді, сыйлы адамның орнын сипаттауға қолданылады. Мысалы, бір сыныпта көшбасшы оқушы болмаса да, бәрімен тіл табысып, достарын ұйымдастырып жүретін бала болады. Сол сияқты ол сыныптың «еркесі» іспетті, яғни көпке жағымды, сыйлы тұлға саналады.
el ishindegi erkesi.