Көрмесең, білмесең - сарт боласың,
Бармасаң, келмесең - жат боласың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: егер біреудің жағдайын көрмесең, халін сұрап бармасаң, араласпасаң, ол адаммен байланыс үзіледі. Астарлы мағынасы — адам мен адам арасындағы сыйластық, қарым-қатынас тек сөзбен емес, амалмен де сақталады. Кездеспей, іздемей, хабарласпай жүрсең, жақындық алыстап, туыстық не достық салқындайды. Халық мұнда қатынастың қадірін еске салады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «көрмесең», «бармасаң» деген сөздер — қарым-қатынастың белсенді әрекетін білдіреді. Ал «сарт боласың», «жат боласың» деген тіркестер — мүлде бөтенсіп кету, ара қашықтықтың ұлғаюы деген ойды күшейтеді. Яғни адам бірін-бірі көрмесе, араласпаса, сырттай ғана таныс болып қалады, іштей жақындық жоғалады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал туыстармен, достармен, көршілермен байланыс үзілмеу керегін ескертеді. Мысалы, қалада жұмысбасты болып, ата-әжеге, ағайынға хабарласпай жүрсең, арадағы жылылық азаяды. Ал анда-санда барып, амандасып, хал сұрап тұрсаң, қарым-қатынас берік сақталады.
Barmasań, kelmeseń - jat bolasyń.