Қора толы қойыңды қотыр тоқты бүлдірер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қора толы қой — мол ырыс, жиналған еңбек пен берекенің белгісі. Ал қотыр тоқты — әлсіз, ақауы бар, дұрыс күтім көрмеген ұсақ малдың бейнесі. Мақалдың тура мағынасы: бір қотыр тоқты бүкіл қорадағы қойға жұғып, зиян келтіруі мүмкін. Астарлы мағынасы: бір кісі, бір мінез, бір теріс әрекет тұтас ортаға кесірін тигізеді. Аз ғана кемшілік еленбей қалса, көптің берекесін кетіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қора толы қой» — жинақталған байлықты, отбасыны, ұжымды не істі білдіретін образ. «Қотыр тоқты» — көзге ұсақ көрінгенімен, іштен ірітетін, зиян әкелетін адамды немесе әрекетті меңзейді. Қазақ танымында қотыр індет сияқты тез тарайтын нәрсе болғандықтан, бұл теңеу сақтық пен тазалықтың мәнін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал ұжымдағы тәртіпке, ортадағы мінезге, сапаға қатысты жиі қолданылады. Мысалы, қызметкерлері мықты компанияда бір жалқау не жауапсыз адам бүкіл жұмыстың ырғағын бұзса, осы мақал дәл келеді. Яғни берекені сақтау үшін ұсақ қателікті де дер кезінде түзету керек.