Көп сөйлейді залым би,
Аз сөйлейді әділ би.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: залым, яғни әділетсіз би көп сөйлейді, ал әділ би аз сөйлейді. Астарлы мағынасы — шын әділ адам бос сөзге әуес болмайды, ойлы, байсалды сөйлейді. Ал әділетсіз, өз пайдасын көздеген адам сөзді көбейтіп, шындықты бұрмалауға тырысады. Демек, адамның ішкі мінезі мен ниеті оның сөзі арқылы да танылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «залым би» — билікке, сөзге, беделге сүйеніп, әділетті аяққа басатын адам бейнесі. «Аз сөйлейді әділ би» — сабырлы, салмақты, ақылмен кесім айтатын турашыл жанның бейнесі. Көп сөйлеу мұнда даналықтың белгісі емес, керісінше, жалған уәж бен айлаға ұласуы мүмкін деген ишара бар. Ал аз сөйлеу — ойлылықтың, ұстамдылықтың, әділетке берік болудың нышаны.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды бүгінгі күні де басшыға, мұғалімге, төрешіге, тіпті кез келген шешім қабылдайтын адамға қатысты айтуға болады. Мысалы, жиналыста бір адам көп уәде беріп, нақты іс көрсетпей соза берсе, ал екінші адам қысқа сөйлеп, нақты әділ шешім ұсынса, халық екіншісіне көбірек сенеді. Сөздің көптігі емес, салмағы маңызды екенін осы мақал еске салады.
Az sóıleıdi ádil bı.