Көңілде жатқан кіріңді
Оттай ыстық сөз шаяр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам көңілінде жиналған ренішті, өкпе-назды, ауыр ойды жылы сөз ғана сейілте алатынын білдіреді. Тура мағынасында «кір» — кірлеу, былғану, ал астарлы мағынасында ол жүректегі ауыр сезім, ішкі жара, ашу-ызаны меңзейді. Яғни біреуге қатты сөз емес, қайта мейіріммен, жылы қабақпен айтылған сөз жанды жұбатады, арадағы салқындауды жояды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «кір» — адамның ішкі жан дүниесіндегі жағымсыз сезімдердің бейнесі. Ал «оттай ыстық сөз» — шын көңілден шыққан, жүректі жылытар, әсері күшті сөз. От қалай суықты ерітсе, жылы сөз де көңілдегі мұзды жібітеді. Халық сөзді тазартушы, емдеуші күшке теңеп отыр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасында, жұмыста, достар арасында жиі қолданылады. Мысалы, әріптестер арасында түсініспеушілік туса, бір адам ашуланбай, сабырмен сөйлессе, кикілжің тез басылады. Демек, қиын жағдайда да адамды жаралайтын сөзден гөрі, жарасын жазатын жылы сөздің құны жоғары.
Ottaı ystyq sóz shaıar.