"Көңіл - бірде көл, бірде шөл" мақалы адамның көңіл-күйінің тұрақсыздығын, яғни бір сәтте ол көтеріңкі, жайдарлы (көл сияқты) болса, ал басқа бір сәтте жабырқау, көңілсіз (шөл сияқты) бола алатынын білдіреді.

Көл - тіршіліктің көзі, тыныштық пен қуаныштың белгісі. Ал шөл - құрғақшылық, талаусыздық пен ауыртпалықтың символы. Осылайша, бұл мәтел адамның эмоциялары мен көңіл күйінің өзгеруіне, әрі ол өзгерістердің өмірдегі түрлі жағдайларға, мысалы, қуанышқа, мұңға, қиындықтарға байланысты екенін көрсетеді.

Адамның көңіл-күйі күнделікті өмірде әртүрлі сәттер мен оқиғаларға байланысты өзгеретіндігін және бұл жаңалықтың өмірдің табиғи бөлігі екенін түсінуге көмектеседі.