Қолың ұста болсын,
Сөзің қысқа болсын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды ісі мен сөзіне жауапты болуға үндейді. «Қолың ұста болсын» дегені — қол қусырып отырмай, еңбекке, ісмерлікке, пайдалы әрекетке бейім бол дегені. Яғни адам бос жүрмей, тындырымды, іскер, өнегелі болуы керек. Ал «Сөзің қысқа болсын» дегені — артық сөйлемей, ойыңды нақты, салиқалы, мағыналы жеткіз деген ұстаным. Астарлы мағынасы: көп уәде беріп, аз іс қылатын адамнан гөрі, аз сөйлеп көп тындыратын кісі қадірлі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қол» — тек дене мүшесі емес, адамның еңбегі, шеберлігі, істей білу қабілеті. «Ұста» сөзі зерек, епті, ісіне мығым адамды меңзейді. «Сөздің қысқа болуы» — жұтаң сөйлеу емес, керісінше артық сөзден арылып, ойды дәл айту. Бұл образдар еңбек пен ұстамдылықты қатар қояды: қолы іскер, тілі байсалды адам — тәрбиелі адам.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал оқу мен жұмыста, қарым-қатынаста өте орынды. Мысалы, бір адам топта бос уәде беріп емес, тапсырманы уақытында сапалы орындаса, ол «қолы ұста» адам саналады. Сол сияқты жиналыста ұзақ сөйлеп емес, ойын қысқа әрі нақты айтқан кісі көбірек құрметке ие болады.
Sóziń qysqa bolsyn.