Қолаңсалы қошқарға тоқты күйлейді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қошқардың қасында жүрген тоқты соған еліктеп, өзін де қошқардай ұстап, қомданып, күйлеуге тырысады. Астарлы мағынасы: адам өзінен беделді, күшті не ықпалды біреудің қасында жүрсе, соған ұқсауға, мінезін, жүріс-тұрысын соған бейімдеуге бейім келеді. Яғни орта адамның қалыптасуына қатты әсер етеді. Жақсы ортаға түссең, жақсы қасиет үйренесің; жаман ортада болсаң, соларға еліктеп кетуің мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы қошқар — күш, салмақ, бедел, жетекші тұлғаның бейнесі. Тоқты — жас, тәжірибесіз, тез еліктейтін адамды білдіреді. Күйлейді сөзі тоқтының өзін өзгерткісі келіп, қошқарға тартып, сол деңгейге жетуге талпынуын көрсетеді. Бұл жерде малдың қылығымен адам мінезі салыстырылады. Халық осылайша тәрбие мен ортаның ықпалын өте дәл берген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Әсіресе жасөспірімдер кіммен араласса, соның әдетін қабылдайды. Мысалы, мектепте бір оқушы жақсы оқитын, тәртіпті балалармен дос болса, өзі де жинақы болып, сабаққа жауапкершілікпен қарай бастайды. Ал бос жүрісті ортаға ерсе, кері әдетке үйір болуы мүмкін. Сондықтан мақал адамға ортаны дұрыс таңдаудың маңызын ескертеді.