Қол күрек:
шабуылда қалқаның,
бекіністе қорғаның.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның қолындағы құралдың, еңбектегі іс-қимылдың қажет кезде үлкен күшке айналатынын білдіреді. Тура мағынада қол күрек — жер қазуға, құрылысқа, шаруашылыққа керек қарапайым еңбек құралы. Астарлы мағынада ол кез келген іске дер кезінде жарайтын дайындықты, шеберлікті және қиын сәтте қорған бола алатын амал-тәсілді меңзейді. Яғни еңбек те, құрал да адамды қажет уақытында сақтап, сүйеп тұрады.
Образдар мен теңеулер
«Шабуылда қалқа» дегені — қауіп төнгенде пана, тосқауыл болу. «Бекіністе қорған» дегені — берік қамал, сенімді тірек деген ұғым. Мұнда қол күрек жай ғана құрал емес, адамның қол еңбегінің, ептілігінің және сақтыққа негізделген тіршілігінің символы ретінде алынған. Халық қарапайым нәрсенің өзі дұрыс қолданылса, үлкен пайда беретінін осы образбен жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақалды адам өз ісіне дайын, қолынан іс келетін болса, қиындықта да, қорғануда да пайдасы тиеді деген мағынада қолдануға болады. Мысалы, ауылда үй салуға көмектесетін жігіт құрылыс құралдарын да, қара жұмысын да меңгерсе, ол кез келген жағдайда елге сүйеніш болады.
shabýylda qalqanyń,
bekiniste qorǵanyń.