Көкпар тартқандікі, қоян қаққандікі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Көкпар тарту да, қоян қағу да — көп күш, ептілік, батылдық пен дәл қимыл керек болатын іс. Мақалдың тура мағынасы бойынша, кім көкпарда шеберлік танытса, жүлде соған бұйырады; кім қоян қаққанда мергендік көрсетсе, олжаны сол алады. Астарлы мағынасы — қандай істің болса да нәтижесі дайын тұрған адамға емес, еңбек етіп, тырысып, тәуекел етіп, шеберлік көрсеткен жанға тиеді. Яғни, табыс пен олжа кездейсоқ келмейді, ол әрекет пен қабілеттің жемісі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көкпар» — ер жігіттің күшін, қайратын, жарыс үстіндегі тайталасты білдіреді. «Қоян қақу» — аңшылықтағы ептілік, мергендік, дәлдік пен ширақтықтың бейнесі. Екі образ да өмірдегі белсенділікті, шапшаң шешім қабылдауды және мүмкіндік келгенде қимылдай білуді меңзейді. Сондықтан мақал «еңбек қылсаң — енші сенде» деген ойға жақын.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де бәсеке бар кез келген салаға сай келеді. Мысалы, жұмысқа орналасуда немесе грант алуда тек ниет жеткіліксіз, нақты дайындық пен күш салу қажет. Бір адам емтиханға жақсы дайындалып, көп еңбектенсе, нәтижеге сол жетеді. Яғни, мүмкіндік бәріне ортақ, бірақ олжаны алған — әрекет еткен адам.